خلاصه‌ی مطالب مربوط به زینت زنان

(1)

در لغتنامه‌های عربی «محاسن» را نیکوییها و زیباییها معنی می‌کنند.

محاسن کتاب یعنی خوبیها و فواید کتاب.

اما «محاسن مردان» یک اصطلاح است.

ممکن است گفته شود که محاسن مردی مشکی است.

یا محاسن مردی دراز است.

یا مردی محاسن خود را تراشیده است.

حتی اگر معنی اصطلاح محاسن مرد را ندانیم،

از منطق این گزاره‌ها می‌توانیم حدس بزنیم که منظور از این اصطلاح احتمالاً موی مرد یا ریش مرد است.

و نمی‌توانیم محاسن مرد را به تمام نیکوییها و زیباییهای مرد تعمیم دهیم.

اصطلاح قرآنی زینت زنان با اصطلاح فارسی محاسن مردان قابل مقایسه است.

(2)

قرآن به زنان مؤمن فرمان می‌دهد که زینتشان را آشکار نکنند،

مگر آنچه از آن پیداست. (سوره‌ی نور آیه‌ی 31)

پنهان کردن زینت مهمترین فرمان قرآن برای پوشش زنان مؤمن است.

بنا به تفسیر رایج، زینت زن تمام بدن زن است،

و «آنچه از آن پیداست» صورت و دستهاست.

بعضی هم معتقدند که «آنچه از آن پیداست» لباسی سراسری است که حتی صورت و دستهای زن را هم می‌پوشاند.

هر یک از این دو تفسیر پیروانی دارد.

اختلاف تفاسیر نشانه‌ی ابهام معنی «زینت زنان» برای مفسران است.

این دو تفسیر نمی‌توانند همزمان درست باشند و دست کم یکی از این دو غلط است.

اما آیا لزوماً یکی از این دو تفسیر درست است؟

(3)

قرآن گروهی از مردان را نام می‌برد که می‌توانند زینت زن را ببینند:

شوهر، پدر، پدرشوهر، پسر، برادر، برادرزاده، ... (سوره‌ی نور آیه‌ی 31)

اگر زینت زن تمام بدن زن باشد، تنها شوهر می‌تواند آن را ببیند.

اما قرآن شوهر را از بقیه جدا نکرده است.

پس زینت زن نمی‌تواند تمام بدن زن باشد،

و تفسیر رایج از زینت زن نادرست است.

بنا به استنباطی فقهی، زن باید از ناف تا زانوی خود را از محارم غیر از شوهر بپوشاند.

بخشی از بدن که تنها شوهر می‌تواند آن را ببیند،

-از ناف تا زانو باشد یا بیشتر یا کمتر-

منطقاً از شمول اصطلاح قرآنی زینت زن خارج می‌شود.

چون بنا به قرآن، زینت زن را مردانی غیر از شوهر نیز می‌توانند ببینند.

(4)

قرآن به گروهی از زنان به نام «قواعد» اجازه می‌دهد که لباس کمتری داشته باشند،

اما آنها نیز نباید زینت را آشکار کنند. (سوره‌ی نور آیه‌ی 60)

مفسران سنتی منظور از «قواعد» را «پیرزنان» می‌دانند.

تفسیر قواعد به پیرزنان ایراداتی منطقی دارد که در اینجا به آن نمی‌پردازیم.

اگر زنی یا پیرزنی لباسهای خود را کم کند، بخشهایی از بدن او آشکار خواهد شد.

و اگر زینت همچنان پنهان مانده باشد، بخشهای آشکار جزو زینت نیستند.

از اینجا هم می‌توان نتیجه گرفت که زینت زن نمی‌تواند تمام بدن زن باشد.

و می‌توان حدس زد که زینت زن از اندامهای پنهان اوست که حتی با کاستن از لباس همچنان باید پنهان باقی بماند.

این پیرزن موی خود را آراسته است، اما آن را نپوشانده است.

مطابق تفسیر سنتی از آیه‌ی 60 سوره‌ی نور،

این پیرزن می‌تواند موی خود را کاملاً برهنه کند، اما نباید آن را بیاراید.

یعنی پارچه‌ی زینتی را هم باید باز کند.

چنین نتایج نامعقول و نامفهومی می‌تواند ریشه در تفسیر نادرست زینت داشته باشد.

(5)

پیامبر زنان متعددی گرفت، تا آنگاه که بنا به فرمان قرآن نکاح پیامبر محدود شد.

قرآن به پیامبر می‌گوید:

از این به بعد زنان بر تو حلال نیستند،

حتی اگر از زیبایی آنان خوشت آید. (سوره‌ی احزاب آیه‌ی 52)

قرآن برای اشاره به زیبایی زنان از واژه‌ی حُسن استفاده کرده است.

زیبایی زنان بر پیامبر آشکار بود، و خوشایند پیامبر از دیدن زیبایی زنان گناه نبود.

این آیه در تحلیل سنتی احکام لباس و نگاه ندیده گرفته می‌شود:

(6) 

زنان اندامی شرمگاهی دارند که ناچارند برای انجام وظیفه‌ی طبیعی مادری لباس را از روی آن کنار بزنند.

این اندام پیش از بلوغ زن وجود ندارد،

و پس از بلوغ به بدن زن افزوده می‌شود و بر زیبایی زن و جاذبه‌ی او برای مرد می‌افزاید.

از این رو به مفهوم لغوی زینت نزدیک است.

زینت چیزی است که به چیزی دیگر افزوده می‌شود و بر زیبایی آن می‌افزاید.

زن لازم نیست این اندام را از محارم پنهان کند.

شوهر، پدر، پدرشوهر، پسر، برادر، برادرزاده، ... ممکن است زن را در خانه در حال شیردهی به کودک ببینند.

در خارج از خانه نیز ممکن است زن ناچار به شیردهی به کودک شود.

و کسی غیر از محارم نیز «آنچه از آن پیداست» را ببیند.

پنهان کردن زینت زن می‌تواند به معنی پنهان کردن موضعی شرمگاهی از بدن زن باشد که حکمی معقول است،

نه پنهان کردن زیبایی زن که حکمی نامعقول است.